Όλοι, ακόμη και οι πιστοί, λένε πολλά και διάφορα για την αγιότητα του Μ.Κωνσταντίνου, για τα γεγονότα του βίου του και διάφορα τέτοια. Έχουν σκεφτεί όμως όλοι αυτοί πως ο Μ.Κωνσταντίνος έκανε πολύ μεγάλη θυσία με το να παραμείνει στα πολιτικά δρώμενα, έστω και ως αυτοκράτορας, μετά το όραμα που είχε; Είδε στον ουρανό το σημείο του Σταυρού και το ίδιο βράδυ τον ίδιο τον Χριστό. Το όραμα του Κωνσταντίνου δεν ήταν ένα όνειρο ή κάτι τέτοιο, πόσο μάλον η "μυστική συνάντηση", η "φανέρωση" σ'αυτόν του Χριστού. Πρόκειτε για βαθιές μυστικές εμπειρίες της Χάριτος που λίγοι γνωρίζουν σ' αυτή τη ζωή, και όλοι αυτοί που έχουν τέτοιες εμπειρίες δεν μπορούν να σταθούν στον κόσμο, τρέχουν, φεύγουν να γνωρίσουν Εκείνον που έχουν προγευθεί. Σκεφτείτε τους αγίους μας, τον πρόσφατο μεγάλο άγιο, που, και αυτός είχε μια τέτοια εμπειρία ως νέος, τον Άγιο Σιλουανό, πως εγκατέληψε τον κόσμο. Στην περίοδο του Βυζαντίου είχαμε αυτοκράτορες που άφηναν το θρόνο και γίνονταν μοναχοί!! Καθόλου τυχαία βέβαια. Κάτι ξέρανε, κάτι είχαν γευθεί. Έτσι λοιπόν και ο Μ.Κωνσταντίνος, χάρη έκανε και με πόνο παρέμεινε στο θρόνο, παίρνοντας ένα πολύ μεγάλο ρίσκο και βάζοντας στην πάντα την δική του πνευματική ανέληξη και την "Θεία ηδονή" για το καλό του Χριστιανικού κόσμου που υπέφερε απ' τους διωγμούς. Άφησε τον Αγαπημένο Ιησού για να βοηθήσει τον κόσμο. Αλλά επειδή ξέρουμε πως την καλή πρόθεση ο καλός Θεός την λαμβάνει υπόψη Του και την αξιοποιεί προς όφελος του ανθρώπου, έτσι και στον Μ.Κωνσταντίνο επεφύλασσε μεγάλη δόξα και αγιότητα στη δύση του βίου του... Την ευχή του να έχουμε!
Η αγιότητα του Μεγάλου Κωνσταντίνου είναι για την εποχή μας «μέγα σκάνδαλο», αμφισβητείται από τους περισσότερους, ιδίως τους «μορφωμένους, διαβασμένους, και ψαγμένους» όπως οι ίδιοι θέλουν να αποκαλούνται. Η επιχειρηματολογία τους βασίζεται στα διάφορα εγκλήματα που είχε διαπράξει στη ζωή του ο μεγάλος Αυτοκράτορας, πράξεις που δε συνάδουν με την αγιότητα όπως λέγεται. Απ' την άλλη πλευρά διαπιστώνουμε πως ο Χριστιανισμός και ακόμη περισσότερο οι Ορθόδοξοι Έλληνες, μέσα στο πέρασμα των αιώνων, τίμησαν ιδιαιτέρως αυτόν τον άγιο, χτίζοντας αμέτρητους ναούς προς τιμή του, δίνοντας στα παιδιά τους το όνομά του και πιστεύοντας στις μεσητείες του στο Θεό είδαν πολλές θαυματουργίες. Πως όμως συμβαίνει να υπάρχουν τόσο εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις μέσα στο πέρασμα του χρόνου για το πρόσωπο του μεγάλου αυτού αγίου; Πρέπει να τονιστεί πως όλο αυτό το θέμα δημιουργήθηκε στον τόπο μας μετά τη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους και αυτό γιατί μέχρι τότε οι Έλληνες ζούσαν το εκκλησιαστικό γεγονός σε μια άλλη διάσταση. Γνώριζε καλά ο Έλληνας στην πορεία του, όταν έκανε αυτοκρατορίες, αλλά και όταν ζούσε στη σκλαβιά, πως ο Χριστός τον καλούσε στη σωτηρία όχι για την επάρκεια, αλλά για την ανεπάρκειά του. Η σωτηρία και ο αγιασμός του ανθρώπου δεν είναι ένας δικανικός τρόπος ζωής, μια αυστηρή εφαρμογή ενός εκκλησιαστικού δικαίου και στη συνέχεια μια επιβράβευση καλών πράξεων και αρετών, αλλά μια σχέση αγαπητική με τους άλλους και το Θεό, μια πορεία θεραπευτική που οδηγεί κάθε φορά σε ουσιαστικότερη σχέση με την α-λήθεια. Στην εκκλησία του Χριστού ο μεγαλύτερος άγιος αισθάνεται ως ο μεγαλύτερος αμαρτωλός, η αμαρτία παύει να είναι ένα ηθικό παράπτωμα και γίνεται «αστοχία», ο άνθρωπος χάνει τον προορισμό του, το στόχο του, παύει να είναι σε σχέση με το δημιουργό του, με την ίδια τη ζωή.
Για να το καταλάβουμε αυτό ας σκεφτούμε λίγο το προπατορικό αμάρτημα, που στην ουσία του δεν ήταν ηθικό παράπτωμα, αλλά αυτή ακριβώς η διακοπή της σχέσης των πρωτοπλάστων με το Θεό, η αλλαγή της πορείας τους προς ένα αυτονομημένο τρόπο ύπαρξης. Ετσι η αμαρτία βλέπουμε να αποκτά άλλο περιεχόμενο, ανατρεπτικό για τους σημερινούς Έλληνες που έχουν επηρεαστεί από την Προτεσταντική Δύση με τις ηθικές προσταγές και αξιομισθίες. Δυστυχώς αυτή η νοοτροπία και σκέψη πέρασε με την ίδρυση του Έλληνικού κράτους και στους νεοέλληνες, οι οποίοι απομακρύνθηκαν από τις ρίζες τους και κάνοντας τους προοδευτικούς, δίχως να το καταλαβαίνουν γίνονται συντηρητικοί και ανελεύθεροι. Τι ποιό ανατρεπτικό γεγονός, που αγγίζει τα όρια του παραλόγου, από την είσοδο του ληστή στον παράδεισο; Ο λόγος του Χριστού έφερε τα πάνω-κάτω στην ανθρώπινη οντολογία, εξαγιάζονται και γίνονται φίλοι Του οι ληστές και οι πόρνες και ακούνε τα φρικτά «ουαί» οι τηρητές του νόμου Γραμματείς και Φαρισαίοι. Αυτό είναι το θεολογικό διάγραμα του Καινού Ευαγγελίου, του ορθόδοξου τρόπου ζωής και σκέψης που έζησε τούτος ο τόπος επί αιώνες, αλλά τώρα έχει εκλείψει. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια θα εννοήσουμε την αγιότητα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, αλλιώς θα είναι για όλους μας... σκάνδαλο.
Υπάρχει και η άποψη πως ο Μ.Κωνσταντίνος έκανε μεγάλη θυσία να παραμείνει στα πολιτικά δρόμενα, έστω και ως αυτοκράτορας, μετά το όραμα που είχε. Το όραμα του Κωνσταντίνου δεν ήταν ένα όνειρο ή κάτι τέτοιο, ήταν μια βαθιά μυστική εμπειρία της Χάριτος που λίγοι γνωρίζουν σ' αυτή τη ζωή, και όλοι αυτοί που έχουν τέτοιες εμπειρίες δεν μπορούν να σταθούν στον κόσμο, τρέχουν, φεύγουν να γνωρίσουν Εκείνον που έχουν προγευθεί. Σκεφτείτε τους αγίους μας, τον πρόσφατο μεγάλο άγιο, που, και αυτός είχε μια τέτοια εμπειρία ως νέος, τον Άγιο Σιλουανό, πως εγκατέληψε τον κόσμο. Στην περίοδο του Βυζαντίου είχαμε αυτοκράτορες που άφηναν το θρόνο και γίνονταν μοναχοί!! Καθόλου τυχαία βέβαια. Κάτι ξέρανε, κάτι είχαν γευθεί. Έτσι λοιπόν και ο Μ.Κωνσταντίνος, χάρη έκανε και με πόνο παρέμεινε στο θρόνο, παίρνοντας ένα πολύ μεγάλο ρίσκο και βάζοντας στην πάντα την δική του πνευματική ανέληξη για το καλό του Χριστιανικού κόσμου που υπέφερε απ' τους διωγμούς. Αλλά επειδή ξέρουμε πως την καλή πρόθεση ο καλός Θεός την λαμβάνει υπόψη Του και την αξιοποιεί προς όφελος του ανθρώπου, έτσι και στον Μ.Κωνσταντίνο επεφύλασσε μεγάλη δόξα και αγιότητα στη δύση του βίου του... Την ευχή του να έχουμε!
Χρόνης Μούτσης
